Hygiëne

Een van de belangrijkste zaken bij het houden en kweken van vogels is de hygiëne.
De kooi en volière moeten daarom regelmatig grondig worden schoongemaakt. Hoe vaak dit moet gebeuren, is afhankelijk van de grootte van de kooi of volière, de hoeveelheid vogels die erin gehuisvest wordt, het seizoen en de mate van de vervuiling die optreedt.
Om kosten te besparen gaan sommige mensen ertoe over om de bodembedekking van de volière of kooi te zever, zodat de zichtbare ontlasting verwijderd wordt. De onzichtbare vervuiling wordt echter niet weggehaald met het zeven, zodat besmettingsgevaar blijft bestaan.

Verschoont u de bodembedekking van de kooi of het nachthok, haal dan de hele laag eg en vervang hem door een geheel nieuwe laag. Welke soort bodembedekking u gebruikt, hangt af van de soort vogels die u houdt. De bekendste en meest gebruikte soort bedekking is het zogenaamde schelpenzand, maar ook houtsnippers en schoon rivierzand en zelfs kiezels worden soms als ondergrond gebruikt.

Ontsmet wanden, spijlen en vloer van de kooi of volière geregeld.
Hiervoor kunt u veilige middelen aanschaffen in iedere dierenspeciaalzaak.
Zitstokken, voederbakjes en waterbadjes moeten ook regelmatig worden schoongemaakt in een sopje met desinfecterend middel (beste is bleekwater, ontsmet nog altijd het beste).

Hoe hygiënischer u te werk gaat, hoe kleiner het risico van problemen.

Verzorging van de nagels

De nagels van vogels kunnen te lang worden, zeker wanneer de zitstokken te dun of te glad zijn.
Sommige vogelsoorten hebben aanleg om snel te lange nagels te ontwikkelen, zoals verschillende Afrikaanse prachtvinken.

Behalve dat te lange nagels voor een vogel erg lastig zijn, kunnen ze uiteindelijk ook vergroeiingen aan de tenen en voeten veroorzaken. Bekijk de nagels van uw vogels daarom tegelmatig kritisch en knip ze korter wanneer dat nodig is.

Doet u dit voor de eerste keer, dan kan dit een wat griezelig klusje zijn.
Wellicht kan een ervaren vogelkweker u bijstaan. Houd in de gedachten da u uitsluitend de nagelpunt kort moet knippen. Voorkom te allen tijde dat u in 'het leven' knipt. Hierdoor gaat de nagel bloeden -soms langdurig- en wordt het knippen een pijnlijke en traumatische ervaring voor uw vogel.

Hebt u vaker de nagels van de vogel geknipt, dan wordt het een routineklusje dat in een paar minuten geklaard is. Wanneer u er echter erg tegenop ziet, kunt u beter iemand anders vragen het voor u te doen; dat is nog altijd beter dan de vogel met te lange nagels door het leven te laten gaan.

Ontwormen

Vrijwel alle vogels kunnen wormen krijgen, maar wormen komen het meest voor bij papegaaiachtigen, vooral bij de Australische soorten zoals neophema's.
Een (half)-jaarlijkse wormenkuur is voor vogels in de risicogroep -ook voor gezelschapsvogels waar niet mee gekweekt wordt- geen overdreven luxe.

Vindt u het moeilijk om uw vogel zelf te ontwormen, dan kunt u iemand anders, wellicht uw dierenarts, vragen dit voor u te doen.

Badwater

De luchtvochtigheid in de omgeving waar veel kooi- en volièrevogels vandaan komen, is veel hoger dan wij ze in de gemiddelde huiskamer kunnen bieden.
Vrijwel alle vogels heben er daarom behoefte aan zo nu en dan een bad te nemen en voor sommige is een dagelijks bad zelfs een voorwaarde om in een goede conditie te blijven.
Badwater moet dagelijks worden ververst, ook als het niet vervuild lijkt.
Maakt uw vogel geen gebruik van een badhuisje of schaal, maar gehoort hij wel tot de soorten die een waterbad nodig hebben om in conditie te blijven, besproei hem dan regelmatig met een plantenspuit op nevelstand.
Doe dit overigens alleen bij behaaglijke temperaturen, om te voorkomen dat de vogel ziek wordt.

De rui

Een volwassen vogel ruit één keer per jaar. Is een vogel vaker of erg lang in de rui, dan kan er sprake zijn van een verkeerde voeding, stress of factoren zoals plotselinge verandering van temperatuur, of ziekte.
De ruiperiode is voor vrijwel alle vogels een kritische periode die erg veel van het gestel van de vogel vergt. Tijdens de ruiperiode hebben vogels extra voedingsstoffen nodig. Vogels die normaal gesproken zingen, zullen tijdens de rui amper van zich laten horen en de meeste vogels zijn ook minder actief dan normaal.

De ruitijd duurt gemiddeld anderhalf tot twee maanden. Een verschijnsel dat regelmatig voorkomt, is de zogenaamde 'stokrui'. Dit betekent dat de vogels steeds maar blijven ruien. Stokrui is vaak een gevolg van te koud drink- en badwater, terwijl de omgevingstemperatuur wel behaaglijk is.

Een goed huismiddel om dieren te helpen door de ruite komen, is dagelijks een heel klein beetje soda, opgelost in het drinkwater, te verstrekken.

Zieke vogels

Wanneer u uw vogels goed kent, kunt u aan hun gedrag en uiterlijk zien of ze zich goed voelen. Een gezonde vogel heeft een glad aanliggend verenpak en is actief. Afwijkend gedrag, zoals het zich terugtrekken, apathie, stereotiepe bewegingen, verenpikken en algemene onrust, kunnen wijzen op een probleem. Een van de eerste dingen waaraan u kunt merken dat u vogel zicht niet lekker voelt, is dat hij 'dik zit'. Deze algemeen bekende term betekent dat de vogel zijn veren opzet en een lusteloze indruk maakt. Veel vogels nemen deze houding aan als de omgevingstemperatuur te laag voor ze is.
Door hun veren op te zetten, houden ze een beetje lichaamswarmte in de ruimte tussen de veren vast. Verhoging van temperatuur geeft in zo'n geval verbetering.
Andere symptonen waaraan u kunt merken dat er iets mis is met de vogels zijn onder meer een afwijken ademhaling, het 'happen' naar lucht, niet soorttypische dunnen ontlasting, weinig of geen voedselopname, kale plekken, slecht in de bevedering zitten, overmatige rui, woekeringen op de snavel, poten en rond de ogen, gedeeltelijke of algehelen verlamming, uitvloeiing uit de neus of ogen en zwellingen.
Vermoedt u dat er iets niet in orde is met uw vogels, wa nooit af hoe dit zich ontwikkelt, maar tref direct maatregelen. Hebt u een goed contact met ervaren vogelhouders en -kwekers, dan zou u hun het probleem kunnen voorleggen. Ervaren vogelmensen kennen bepaalde symptonen good en weten vaak precies hoe u ze zou kunnen bestrijden. Via vogelverenigingen kunt u eventueel met ervaren mensen in contamen. U kunt daarnaast contact opnemen met u dierenarts. Wellicht kan een eenvoudig onderzoek van de ontlasting van de vogels uitsluitsel geven en in andere gevallen kan een bloedmonster of onderzoek van een van de aangetaste vogels een indicatie geven van de oorzaak van het probleem.